ART DIARY

To παιχνίδι ως ένα ασφαλές μέρος

To παιχνίδι ως ένα ασφαλές μέρος 2560 1816 Κλεοπάτρα Αθανασιάδου

Ο λόγος που προσεγγίζω το παιχνίδι μέσα από αυτό το κείμενο είναι για να επισημάνω αφενός τη δύναμή του και αφετέρου την προστασία που παρέχει σ΄ένα παιδί που μεγαλώνει. «Αν τα παιδιά νιώθουν ασφαλή μπορούν να πάρουν ρίσκα, να θέσουν ερωτήσεις, να κάνουν λάθη, να μάθουν να εμπιστεύονται, να μοιραστούν τα συναισθήματά τους, να αναπτυχθούν και να ωριμάσουν». (Alfie Kohn, Αμερικανός συγγραφέας σε θέματα εκπαίδευσης και γονεϊκότητας)

Το παιχνίδι για το ανθρώπινο είδος, και όχι μόνο, είναι ζωτικής σημασίας για πολλούς λόγους. Δεν είναι απλά ένα μέσο για να ανακαλύψει το παιδί τον κόσμο, αλλά είναι ένας τρόπος να επικοινωνήσει, να βιώσει συναισθήματα, να δοκιμάσει συμπεριφορές, να μάθει σταδιακά να ελέγχει τον εαυτό του και άρα την ίδια του τη ζωή. Μέσα απ’ αυτό τα παιδιά αναπτύσσουν πολλές ικανότητες, όπως σωματικές, γνωστικές, συναισθηματικές, κοινωνικές, ηθικές, κτλ. Ακόμα, παίζοντας, μαθαίνουν να λύνουν προβλήματα και να προτείνουν καινοτόμες λύσεις. Ανάμεσα στα πολλά που προσφέρει το παιχνίδι, ξεχωρίζω τρεις αρετές του και είναι αυτές οι οποίες  πιστεύω πως αποκαλύπτουν το εύρος της ισχύς του:
·      Μέσα από το παιχνίδι μπορεί να καλλιεργηθεί η ικανότητα αυτορύθμισης σε διαφορετικούς τομείς – σκεφτείτε το παιχνίδι με τις μουσικές καρέκλες και το παιδί που πρέπει να σκεφτεί, πως να κινηθεί για να κερδίσει αλλά και να μην χτυπήσει τους άλλους, καθώς και να αντέξει συναισθηματικά το γεγονός πως έχασε και έμεινε το μόνο όρθιο…
·      Μέσα από το παιχνίδι μπορεί να αναπτυχθεί ψυχική ανθεκτικότητα  – για παράδειγμα φανταστείτε ένα κάστρο από ξύλινα τουβλάκια που γκρεμίζεται μπροστά στα μάτια ενός παιδιού που μόλις έχει τελειώσει το χτίσιμό του.
·     Μέσα από το παιχνίδι το παιδί μπορεί να βοηθηθεί να ξεπεράσει φόβους – στην περίπτωση που ένα παιδί νιώθει ανασφάλεια να μπει σε μια καινούργια παρέα με συνομήλικούς του, μέσω του συμβολικού παιχνιδιού μπορεί να πειραματιστεί με ασφάλεια για το πως θα μιλήσει και θα σταθεί, να προετοιμαστεί δηλαδή καταλλήλως!

Βέβαια να μην παραλειφθεί να ειπωθεί πως πάνω απ’ όλα παιχνίδι σημαίνει διασκέδαση!

Όλα τα παραπάνω όμως δεν μπορούν να συμβούν αν το παιδί δεν νιώθει ασφάλεια κατά τη διαδικασία του παιχνιδιού. Παρακάτω θα αναφερθούν κάποια βασικά χαρακτηριστικά του παιχνιδιού και θα αναδειχθούν οι λόγοι που αυτή η διαδικασία αποτελεί το πλέον ασφαλές μέρος για να αναπτυχθεί ολιστικά ένα παιδί. Σύμφωνα με τον Peter Gray (2013),  το παιχνίδι για να οριστεί ως τέτοια δραστηριότητα οφείλει να έχει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία περιλαμβάνονται σε όλες τις «σύγχρονες λίστες» μελετητών του είδους, και είναι τα εξής:
1)    να είναι ελεύθερη επιλογή των παιδιών σε σχέση με το «τι» και το «πότε»
2)    να έχει εσωτερικά κίνητρα, χωρίς να έχει σημασία το αποτέλεσμα και η ανταμοιβή
3)    να κατευθύνεται από εσωτερικούς κανόνες, να έχει δομή αλλά και ευελιξία
4)    να έχει φαντασία, να κρατάει μια απόσταση από την πραγματικότητα
5)    να παραμένει το παιδί ενεργητικό μέσα σ’ αυτό και να το απολαμβάνει χωρίς στρες

Ολοκληρώνοντας, χρειάζεται να γίνει μια αναφορά και στη στάση των γονιών, η οποίοι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, εμπλέκονται στο παιχνίδι των παιδιών. Αυτό γίνεται μέσα από τις επιλογές που κάνουν, τα ερεθίσματα που παρέχουν, την ελευθερία που προσφέρουν, την αλληλεπίδραση που έχουν παίζοντας με τα παιδιά τους, καθώς και αξιοποιώντας το παιχνίδι στην αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων. Η μεγαλύτερη συμβολή τους όμως είναι στο να μπορούν να αναγνωρίσουν τι είναι παιχνίδι, και αφού αυτό είναι σαφές, να το εμπιστευτούν ως το ασφαλές μέρος, εκεί που το παιδί θα μάθει, θα διασκεδάσει και θα εξελιχθεί.

Αυτά και άλλα πολλά είναι το παιχνίδι, μία συνθήκη με πολλές διαφορετικές μορφές που υπάρχει στη ζωή μικρών και μεγαλύτερων παιδιών και προσφέρει απλόχερα και με ασφάλεια μόνο ευκαιρίες. Αναζητήστε τες…

* κείμενο και φωτογραφία από την Κλεοπάτρα Αθανασιάδου
3teleies-Kleopatra-Athanasiadou

Ευχές, κατάρες και όνειρα στο θεραπευτικό παιχνίδι

Ευχές, κατάρες και όνειρα στο θεραπευτικό παιχνίδι 563 559 Κλεοπάτρα Αθανασιάδου

«Μπες μέσα στο παιχνίδι των παιδιών και θα βρεις το μέρος όπου το μυαλό, η καρδιά και η ψυχή τους συναντιέται» έχει πει η Virginia Axline, Αμερικανίδα ψυχολόγος, πρωτοπόρος στη μη-κατευθυντική χρήση του παιχνιδιού για θεραπευτικούς σκοπούς (nondirective play therapy).

Για κάποια παιδιά το ελεύθερο παιχνίδι μέσα σ’ ένα θεραπευτικό πλαίσιο μπορεί να είναι ένα μέσο για να νοηματοδοτήσουν τον κόσμο που ανήκουν. Το παιδί εξερευνά το χώρο και τα διαθέσιμα αντικείμενα και όταν αρχίσει να αλληλεπιδρά δύναται να δημιουργήσει ένα φανταστικό κόσμο. Εκεί το παιδί γίνεται αφηγητής ιστοριών και πρωταγωνιστής στα δικά του έργα. Ο ψυχοθεραπευτής είναι ο ενεργός ακροατής ενώ μπορεί και ο ίδιος να λάβει μέρος στις φανταστικές ιστορίες. Ο θεραπευτικός χώρος χρειάζεται να είναι ένα ασφαλές αλλά ταυτόχρονα περιπετειώδες μέρος, όπου ευχές, κατάρες και όνειρα είναι καλοδεχούμενα, όπου το παιδί μπορεί να νιώσει εμπιστοσύνη πως αυτά που θα πει δε θα κριθούν, αντιθέτως θα ακουστούν μ’ έναν ενεργητικό τρόπο και θα χρησιμοποιηθούν προς όφελος του ίδιου του παιδιού.

Το παιχνίδι ως θεραπευτικό μέσο δίνει τη δυνατότητα στο παιδί να δημιουργήσει μύθους μέσα από τους οποίους μπορεί να επεξεργαστεί απευθείας τους φόβους και τις αγωνίες του και να αναζητήσει την ελπίδα. Ο φαντασιακός αυτός κόσμος συχνά είναι ένα μέρος μετάβασης που θα οδηγήσει το παιδί να κατανοήσει καλύτερα αυτά που συμβαίνουν στην πραγματική του ζωή και να αντιμετωπίσει ψυχοκοινωνικές προκλήσεις που συχνά προκύπτουν στην καθημερινότητά του. Ακόμα, έχει ευκαιρίες να αναπτύξει δεξιότητες όπως η ενσυναίσθηση και η αυτορύθμιση των συναισθημάτων του, καθώς και να υποστηριχθεί στην κοινωνική του ένταξη και στην εξάλειψη επιθετικών συμπεριφορών.

Στο θεραπευτικό παιχνίδι η δημιουργία φανταστικών ιστοριών, αντιστοίχως όπως και στην εικαστική θεραπεία η δημιουργία εικόνων, μπορεί να λειτουργήσει σαν ένας καθρέφτης του κόσμου του παιδιού, όπου όταν μπορέσει να δει το είδωλό του θα είναι και πιο πιθανό να το αποδεχτεί.

* Ιmages & text by Kleopatra Athanasiadou
3teleies-Kleopatra-Athanasiadou-ArtDiary-image-blog

Η φαντασία των παιδιών είναι το πιο σπουδαίο πράγμα

Η φαντασία των παιδιών είναι το πιο σπουδαίο πράγμα 563 565 Κλεοπάτρα Αθανασιάδου

Ο Άλμπερτ Άινσταϊν έχει πει πως «η φαντασία είναι πιο σημαντική από τη γνώση».

Η φαντασία δημιουργεί χώρο γι’ αυτό που δεν έχουμε σκεφτεί μέχρι τώρα, γι’ αυτό που είναι έξω από την πεπατημένη, πέρα από τον συμβατικό τρόπο σκέψης· εκεί αναδύεται η προοπτική. Τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο μέσα από το συμβολικό παιχνίδι και άλλες δημιουργικές διαδικασίες, όπως οι εικαστικές και οι πλαστικές τέχνες.

Γνωρίζουμε πως τα νήπια από την ηλικία των 2,5 ετών ξεχωρίζουν το πραγματικό από το φανταστικό, παρ’ όλα αυτά στο παιχνίδι τους το ξεχνούν ή δεν τους είναι σημαντικό· το ίδιο και στη ζωγραφική τους, όπου δράκοι και νεράιδες μπορεί να είναι αγαπημένο τους θέμα, ακόμα και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Το ελεύθερο-δημιουργικό-συμβολικό παιχνίδι, όπως και η επαφή με υλικά-χρώματα-σύμβολα καλλιεργούν στα παιδιά δημιουργική και κριτική σκέψη, μεταξύ άλλων σημαντικών δεξιοτήτων. Ακόμα, τα παραμύθια, οι ιστορίες που δημιουργούν τα ίδια τα παιδιά, οι αφηγήσεις μπορούν να λειτουργήσουν εξαιρετικά ως λεκτικές δραστηριότητες που βοηθούν στην εξέλιξη αλλά και τη διατήρηση της φαντασίας.

Η τυπική διαδικασία ανάπτυξης γνώσης μέσα από το σχολείο και η συνήθης αγωνία για κατάκτηση ικανοτήτων γίνονται αιτίες να υποβιβάζεται η σημασία της ανατροφοδότησης της φαντασίας και της αξιοποίησής της. Γι’ αυτό λοιπόν προτείνονται οι παρακάτω λέξεις-κλειδιά για να «ξεκλειδώσουν» τη φαντασία τους μικρά και μεγαλύτερα παιδιά:

ΦΥΣΗ:
Αποδεσμεύει τα όρια του χώρου και άρα της φαντασίας και της γνώσης· το έξω κάνει καλό!

ΜΟΥΣΙΚΗ:
Μια δεύτερη γλώσσα – ή μήπως η πρώτη μας; Η ίαση ξεκινάει από τους ήχους.

ΣΥΜΒΟΛΙΚΟ/ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ:
Φανταστικοί και πραγματικοί ήρωες επιστρατεύονται για να ανακαλύψουμε τον κόσμο!

ΤΕΧΝΗ:
Υφές, σχήματα, χρώματα, σύμβολα… Η βασίλισσα και οι αυλικοί της στη «χώρα της φαντασίας».

ΠΑΡΑΜΥΘΙ/ΑΦΗΓΗΣΗ:
Είναι όλα τα μέρη που γνωρίζουμε κι ας μην έχουμε φύγει ποτέ ταξίδι…

* Ιmages & text by Kleopatra Athanasiadou

    Επιλογές Απορρήτου

    Μπορείτε να ορίσετε τις προτιμήσεις σας συγκατάθεσης και να προσδιορίσετε με ποιους τρόπους θέλετε να χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σας σύμφωνα με τους παρακάτω σκοπούς. Μπορείτε να ορίσετε τις προτιμήσεις σας για εμάς, ανεξάρτητα από αυτές για τους τρίτους συνεργάτες μας. Κάθε σκοπός συνοδεύεται από μια περιγραφή, ώστε να γνωρίζετε με ποιους τρόπους χρησιμοποιούμε, εμείς και οι συνεργάτες μας, τα δεδομένα σας.

    Για λόγους απόδοσης και ασφάλειας χρησιμοποιούμε το Cloudflare
    ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ
    Το Cloudflare χρησιμοποιεί τα cookies _cflb, _cf_bm και _cfduid για να μεγιστοποιήσει τους πόρους δικτύου, να διαχειριστεί την επισκεψιμότητα και να προστατεύσει τους ιστότοπους των πελατών μας από κακόβουλη επισκεψιμότητα.

     

    Κάντε κλικ για να ενεργοποιήσετε / απενεργοποιήσετε το προσαρμοσμένο περιεχόμενο.

     

    Κάντε κλικ για να ενεργοποιήσετε / απενεργοποιήσετε τον κώδικα παρακολούθησης του Google Analytics.
    Το Google Analytics είναι ένα εργαλείο που βοηθά τους ιδιοκτήτες ιστοτόπου να μετρήσουν τον τρόπο αλληλεπίδρασης των χρηστών με το περιεχόμενο του ιστότοπου. Καθώς ένας χρήστης περιηγείται σε ιστοσελίδες, το Google Analytics παρέχει ετικέτες JavaScript (βιβλιοθήκες) για τους ιδιοκτήτες ιστοτόπων για την καταγραφή πληροφοριών σχετικά με τη σελίδα που έχει δει ο χρήστης, για παράδειγμα, η διεύθυνση URL της σελίδας. Οι βιβλιοθήκες JavaScript του Google Analytics χρησιμοποιούν τα cookies HTTP για να "θυμούνται" τι έχει κάνει ένας χρήστης σε προηγούμενες σελίδες / αλληλεπιδράσεις με τον ιστότοπο.

     

    Κάντε κλικ για να ενεργοποιήσετε / απενεργοποιήσετε τις γραμματοσειρές Google.
    Οι Γραμματοσειρές Google καταγράφουν αρχεία των CSS και των αιτημάτων αρχείων γραμματοσειράς και η πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα διατηρείται ασφαλής. Οι συνολικοί αριθμοί χρήσης παρακολουθούν πόσο δημοφιλείς οικογένειες γραμματοσειρών είναι και δημοσιεύονται στη σελίδα αναλυτικών στοιχείων. Χρησιμοποιούμε δεδομένα από τον ανιχνευτή ιστού της Google για να εντοπίσουμε ποιοι ιστότοποι χρησιμοποιούν γραμματοσειρές Google. Αυτά τα δεδομένα δημοσιεύονται και είναι προσβάσιμα στη βάση δεδομένων BigQuery της γραμματοσειράς Google. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τις πληροφορίες που συλλέγει η Google και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται και διασφαλίζεται, ανατρέξτε στην Πολιτική Απορρήτου της Google.

     

    Κάντε κλικ για να ενεργοποιήσετε / απενεργοποιήσετε τους Χάρτες Google.
    Για τους χρήστες του API Χάρτας Ενσωμάτωσης Χαρτών, η Google χρησιμοποιεί ανώνυμα cookies για να καθορίσει τον αριθμό μοναδικών χρηστών του API. Η Google συγκεντρώνει επίσης στατιστικά στοιχεία σχετικά με τους τύπους λειτουργιών που χρησιμοποιούνται από το προϊόν των Χαρτών.


    Κάντε κλικ για να ενεργοποιήσετε / απενεργοποιήσετε τις ενσωματώσεις βίντεο.
    Οι πάροχοι των βίντεο (π.χ. YouTube, Vimeo) μπορεί να συλλέγουν δεδομένα για τους χρήστες και να κάνουν καταγραφή πληροφοριών που βοηθά να μετρήσουν τον τρόπο αλληλεπίδρασης των χρηστών με το περιεχόμενο του ιστότοπου. Ενεργοποιώντας τις ενσωματώσεις βίντεο, αποδέχεστε τους όρους χρήσης που αναφέρει κάθε πάροχος στη στην πολιτική απορρήτου του.

    Εμείς και οι συνεργάτες μας χρησιμοποιούμε τεχνολογίες, όπως cookies, και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως διευθύνσεις IP και αναγνωριστικά cookies, για να προσαρμόζουμε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο με βάση τα ενδιαφέροντά σας, για να μετρήσουμε την απόδοση των διαφημίσεων και του περιεχομένου και για να αποκτήσουμε εις βάθος γνώση του κοινού που είδε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο. Κάντε κλικ παρακάτω για να συμφωνήσετε με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας και την επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων για αυτούς τους σκοπούς. Μπορείτε να αλλάξετε γνώμη και να αλλάξετε τις επιλογές της συγκατάθεσής σας ανά πάσα στιγμή επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο.